A. Pangerten Pranatacara
Pranatacara yaiku wong kang nduweni tugas mimpin, ngatur, lan nuntun lumakune sawijining acara supaya tertib, runtut, lan lancar. Ing acara pengajian utawa kajian Islam, pranatacara nduweni peran penting amarga dadi perantara antarane panitia, narasumber, lan para rawuh.
Pranatacara ora mung maca susunan acara, nanging uga kudu bisa njaga swasana supaya acara lumaku kanthi khidmat lan tertib.
B. Tugas Pranatacara
- Mbukak acara.
- Ngaturaken pakurmatan marang para tamu lan tokoh sing rawuh.
- Macakake susunan acara.
- Nuntun lumakune acara saka wiwitan nganti pungkasan.
- Ngenalake narasumber utawa petugas acara.
- Njaga ketertiban lan kekhidmatan acara.
- Nutup acara kanthi sopan lan santun.
C. Tata Krama Pranatacara
Pranatacara sing apik kudu nduweni tata krama kaya ing ngisor iki.
- Nganggo basa kang sopan lan santun.
- Swarane cetha lan cukup banter.
- Ora kesusu lan ora alon banget.
- Nganggo busana kang rapi lan pantes.
- Njaga sikap lan unggah-ungguh.
- Ora guyon kelewihan.
- Ngurmati para tamu lan para rawuh.
D. Ngaturaken Pakurmatan
Ngaturaken pakurmatan yaiku nyebut lan ngurmati para tamu utawa tokoh sing rawuh ing acara.
Urutane biasane diwiwiti saka wong utawa pejabat sing kalungguhane luwih dhuwur, banjur tumuju marang tamu liyane.
Tuladha
Ingkang kinurmatan:
- Bapak Kepala Madrasah MTsTQ Qoryatul Qur'an.
- Para ustaz lan ustazah MTsTQ Qoryatul Qur'an.
- Narasumber kajian dinten menika.
- Saha para santri MTsTQ Qoryatul Qur'an ingkang kula tresnani.
E. Ngenalake Narasumber
Sadurunge mlebet acara inti, pranatacara biasane ngenalake narasumber kanthi cekak, cetha, lan sopan.
Tuladha
Para rawuh ingkang kinurmatan, acara salajengipun inggih menika penyampaian materi kajian.
Materi badhe dipunaturaken dening Ustaz Ahmad Fauzi, S.Pd.I., kanthi tema “Keutamaan Menuntut Ilmu.”
Kagem panjenenganipun, wekdal lan papan kula aturaken.
F. Susunan Acara Pengajian
- Pambuka.
- Waosan ayat suci Al-Qur'an.
- Sambutan.
- Penyampaian materi kajian.
- Tanya jawab.
- Doa.
- Panutup.
G. Tuladha Teks Pranatacara Pengajian
Assalamu'alaikum warahmatullahi wabarakatuh.
Ingkang kinurmatan:
- Bapak Kepala Madrasah MTsTQ Qoryatul Qur'an.
- Para ustaz lan ustazah MTsTQ Qoryatul Qur'an.
- Narasumber kajian dinten menika.
- Saha para santri ingkang kula tresnani.
Alhamdulillahi rabbil 'alamin. Puji syukur konjuk wonten ngarsanipun Allah Swt. ingkang sampun paring rahmat, taufik, saha hidayahipun dhateng kita sedaya. Saengga ing dinten menika kita saged makempal wonten ing papan menika kanthi sehat walafiat.
Shalawat saha salam mugi tansah katur dhumateng Kanjeng Nabi Muhammad saw., kulawarga, para sahabat, lan umatipun dumugi akhir zaman.
Para rawuh ingkang kinurmatan, supados acara pengajian menika saged lumampah kanthi tertib lan lancar, mangga kula aturaken susunan acara minangka makaten:
- Pambuka.
- Waosan ayat suci Al-Qur'an.
- Sambutan.
- Penyampaian materi kajian.
- Tanya jawab.
- Doa.
- Panutup.
Mlebet acara kapisan, inggih menika pambuka.
Kagem efisiensi wekdal, acara menika badhe kita wiwiti kanthi maos basmalah sesarengan.
Bismillahirrahmanirrahim.
Acara salajengipun yaiku waosan ayat suci Al-Qur'an. Kagem petugas, wekdal lan papan kula aturaken.
...
Para rawuh ingkang kinurmatan, acara salajengipun inggih menika penyampaian materi kajian.
Materi badhe dipunaturaken dening Ustaz Ahmad Fauzi, S.Pd.I., kanthi tema “Keutamaan Menuntut Ilmu.”
Kagem panjenenganipun, wekdal lan papan kula aturaken.
...
Para rawuh ingkang kinurmatan, amargi sedaya acara sampun kalampahan, kula minangka pranatacara nyuwun agenging pangapunten menawi wonten lepat lan kekirangan.
Matur nuwun dhumateng para rawuh ingkang sampun ndherekaken acara menika wiwit awal dumugi pungkasan.
Wassalamu'alaikum warahmatullahi wabarakatuh.
H. Ungkapan Sing Asring Digunakake Pranatacara
- Ingkang kinurmatan ...
- Para rawuh ingkang kula hormati.
- Kagem panjenenganipun, wekdal lan papan kula aturaken.
- Matur nuwun dhumateng panjenenganipun.
- Acara salajengipun ...
- Amargi sedaya acara sampun kalampahan ...
- Kula nyuwun agenging pangapunten.
- Mugi acara menika pinaringan berkah dening Allah Swt.
I. Kosakata Penting
| Basa Jawa | Basa Indonesia |
|---|---|
| Pranatacara | Pembawa acara |
| Pakurmatan | Penghormatan |
| Para rawuh | Para hadirin |
| Kinurmatan | Yang dihormati |
| Pambuka | Pembukaan |
| Panutup | Penutupan |
| Waosan | Bacaan |
| Sambutan | Sambutan |
| Narasumber | Pemateri |
| Lumampah | Berjalan |
| Pangapunten | Permohonan maaf |
| Wekdal | Waktu |
| Papan | Tempat |
| Ngaturaken | Menyampaikan |
J. Gladhen (Latihan)
- Apa sing diarani pranatacara?
- Sebutna limang tugas pranatacara!
- Apa tujuane ngaturaken pakurmatan?
- Kepriye cara ngenalake narasumber sing becik?
- Tulisen susunan acara pengajian!
- Gawea teks pranatacara pengajian kanthi nggatekake unggah-ungguh basa Jawa!
- Praktikna dadi pranatacara pengajian ing ngarep kelas kanthi durasi 3–5 menit!
K. Hikmah
Pranatacara mulang kita supaya nduweni rasa percaya diri, trampil micara ing ngarep umum, ngajeni wong liya, lan njaga tata krama nalika sesrawungan. Kaprigelan dadi pranatacara migunani ora mung ing sekolah lan pesantren, nanging uga ing tengah-tengah masyarakat.
Kanthi sinau pranatacara, para santri diajab bisa micara kanthi santun, percaya diri, lan tetep njaga unggah-ungguh basa Jawa.